Auteursrecht

Tekstschrijvers, tekenaars en componisten hebben recht op compensatie wanneer hun muziek of teksten worden gebruikt. Dit zijn de auteursrechten. Organisaties die gebruik maken van muziek of teksten van iemand anders moeten de auteursrechten betalen. Hier leest u hoe dat werkt.

Auteursrechten

Voor het gebruik van muziek in de kantine of tijdens evenementen zijn organisaties auteursrechten verschuldigd aan de BUMA/STEMRA. Voor het gebruik van muziekdragers zoals cassettebandjes of cd's en DVD's moeten de rechten betaald worden aan de SENA. Deze organisatie vertegenwoordigt de muziekindustrie door de rechten te ontvangen van het gebruik van cd's, DVD's en cassettes die buiten de huiselijke kring in groter gezelschap gebruikt worden. Voor het draaien van een speelfilm op DVD in het clubhuis moeten de rechten betaald worden aan de VIDEMA.

Wetgeving

Rond de auteursrechten bestaat verschillende wetgeving ter bescherming van de geestelijk eigenaar en maker van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst. Denk bijvoorbeeld aan tekstschrijvers, tekenaars, fotografen, schilders en ontwerpers. Naast de bedenkers van letterkundige, wetenschappelijke en kunstzinnige uitingen is er wetgeving die de belangen van degenen die verantwoordelijk zijn voor de verspreiding van de teksten, composities, foto’s of tekeningen. Dit zijn uitvoerende kunstenaars en de producenten. Bij uitvoerend kunstenaars kun je denken aan zangers, popgroepen en orkesten die liedteksten en composities van schrijvers ten gehore brengen. Bij producenten valt te denken aan de bedrijven die cd’s en dvd’s op de markt brengen.

De geestelijk eigenaar

De rechten van de maker worden beschermd door de Auteurswet. De auteur is degene die wordt bestempeld als geestelijk eigenaar omdat deze de bedenker en maker van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst. Hieronder vallen teksten, composities, (wetenschappelijke) uitvindingen, foto’s, tekeningen en schilderijen. Vrijwilligersorganisaties hebben in het algemeen te maken met de auteursrechten bij het gebruik van muziek. In specifieke situaties zijn het de auteursrechten bij het gebruik van compositie en toneelteksten. Pas 70 jaar na overlijden vervalt het auteursrecht.

  • Wie moet betalen
    Mensen en organisaties die gebruikmaken van muziek die ze niet zelf gecomponeerd of geschreven hebben zijn een bedrag verschuldigd aan de componist of tekstschrijver. Het maakt daarbij niet uit of het om achtergrond muziek gaat zoals in winkels, sportscholen, soosruimten, bejaardenhuizen etc., muziek in de wachttijd aan de telefoon of muziek op de voorgrond zoals bij dansgelegenheden. Zodra gebruik gemaakt wordt van muziek dient aan de maker daarvan betaald te worden. Auteursrechten zijn ook verschuldigd voor het vastleggen of verveelvoudigen (kopiëren) van een muziekstuk op een beeld- of geluidsdrager (cd-rom, dvd, etc.) moet de geestelijk eigenaar altijd worden betaald. Vertalingen en imitaties vallen hier ook onder de noemer verveelvoudiging. Alleen wanneer de muziek gebruikt wordt in de huiselijke kring, bij bruiloften en familiebijeenkomsten hoeft er niet betaald te worden.
  • Controlerende instantie
    Buma/Stemra is de organisatie die in Nederland de belangen op het gebied van muziekauteursrecht voor componisten, tekstdichters en muziekuitgevers behartigt. Vrijwel alle componisten, tekstdichters en muziekuitgevers in Nederland zijn rechtstreeks aangesloten. Buma/Stemra is de instantie die is aangewezen voor de inning van de gelden.

De producent

De belangen van de uitvoerende kunstenaars en de producenten worden beschermd door de Wet op de naburige rechten. Deze wet is een gevolg van internationale afspraken over de bescherming van de rechten van auteurs, componisten, tekstdichters, uitvoerende artiesten en producenten. Deze wet bepaalt dat alleen de componist of tekstschrijver toestemming kan geven voor het openbaar maken van een uitvoering, de verkoop, het uitlenen, het opnemen, afleveren en reproduceren van muziek. Hierbij wordt onderscheid gemaakt voor eerste en tweede gebruik. Waarbij het eerste gebruik is gericht op de huiselijke kring. Wanneer de muziek via een cd in het openbaar ten gehore wordt gebracht, bijvoorbeeld in winkels, op markten, in kantoren, horeca of op radio en televisie, is er sprake van het tweede gebruik. Belangrijk hierbij is dat onder ’openbaar’ eigenlijk elke situatie of locatie wordt bedoeld buiten de huiselijke kring.

  • Wie moet betalen
    Iedereen die de muziek via het tweede gebruik ten gehore brengt.
  • Controlerende instantie
    Voor deze vorm van het gebruik van muziek incasseert De Stichting ter Exploitatie van Naburige Rechten (SENA) vergoedingen die weer worden doorbetaald aan de betrokken rechthebbenden, te weten de uitvoerende kunstenaar(s) en de muziekproducent. Deze stichting werd door de Minister van Justitie aangewezen om dit deel van de wet uit te voeren.