Hoe maken we onze vrijwilligersorganisatie sociaal veilig?
Elke vrijwilligersorganisatie, groot of klein, formeel of informeel, heeft een verantwoordelijkheid om te zorgen voor een sociaal veilige omgeving. Een omgeving waarin mensen zich welkom voelen, met plezier samenwerken en waarin geen ruimte is voor grensoverschrijdend gedrag zoals agressie, intimidatie, (seksueel) grensoverschrijdend gedrag, discriminatie of pesten.
De eerste stap richting sociale veiligheid is bewustwording en draagvlak.
Dat betekent: het onderwerp serieus nemen, het gesprek aangaan en samen erkennen dat dit een verantwoordelijkheid is van de organisatie als geheel.
In deze stap gaat het nog niet om het uitwerken van beleid of maatregelen. Het gaat erom dat je samen erkent dat het belangrijk is om hier actief mee aan de slag te gaan.
Zet het onderwerp op de (bestuurs)agenda
In de praktijk willen veel vrijwilligersorganisaties werken aan een sociaal veilige cultuur, maar blijft het onderwerp hangen in goede intenties. Het staat niet op de agenda, er is geen vast moment om erover te praten en daardoor komt het niet echt van de grond.
Begin daarom met het bewust agenderen van sociale veiligheid.
Dat kan in een bestuursvergadering, maar ook in een overleg van coördinatoren of kartrekkers, afhankelijk van hoe jullie organisatie is ingericht.
Reserveer tijd om het gesprek te voeren en neem die tijd ook echt. Het doel is niet om meteen oplossingen te bedenken, maar om met elkaar te verkennen hoe jullie tegen sociale veiligheid aankijken.
Je kunt dit gesprek voeren door open vragen te stellen, of door een externe expert te vragen het gesprek te begeleiden.
Voorbeeldvragen om te bespreken
Visie en doelen formuleren
Een belangrijke eerste stap in het werken aan sociale veiligheid is het formuleren van een gezamenlijke visie en bijbehorende doelen.
Een visie beschrijft waar jullie als vrijwilligersorganisatie voor staan en wat jullie belangrijk vinden als het gaat om sociale veiligheid. De doelen maken concreet wat jullie hiermee willen bereiken, bijvoorbeeld op de korte of middellange termijn.
Het opstellen van visie en doelen helpt om richting te geven, verwachtingen uit te spreken en het gesprek binnen de organisatie te structureren. Het gaat in deze stap nadrukkelijk nog niet om het uitwerken van beleid of maatregelen, maar om het gezamenlijk bepalen van de koers. Ter ondersteuning is er een document beschikbaar dat helpt bij het opstellen van visie en doelen, met voorbeeldvragen en praktische handvatten.
Optreden bij grensoverschrijdend gedrag
Sociale veiligheid betekent ook dat een organisatie verantwoordelijkheid neemt wanneer er signalen of meldingen zijn van grensoverschrijdend gedrag. In deze eerste stap gaat het er vooral om dat bestuurders, vrijwilligers én betrokkenen zich realiseren dat wegkijken geen optie is en dat er altijd zorgvuldig gehandeld moet worden.
Hoe je als organisatie omgaat met meldingen, wie welke rol heeft en waar mensen terechtkunnen voor advies en ondersteuning, komt aan bod in een latere stap van dit stappenplan.
Door naar stap 2