Samen Ouder Worden in Tiel: minder door de eigen bril kijken

1474 keer bekeken

Het ontwikkelprogramma Samen Ouder Worden heeft op 35 plekken in het land lokale trajecten uitgevoerd die gaan over de waarde en zingeving voor en door ouderen. Deze bibliotheek staat vol met praktijkvoorbeelden, tools, methodieken, podcasts, interviews en meer om hiermee zelf ook aan de slag te gaan.

Al deze voorbeelden zijn gebundeld in het e-book Nooit te oud om te beginnen, dat verscheen op 13 april 2023. Download het e-book hier (pdf)

De bibliotheek is daarna verder aangevuld met latere publicaties. De laatste aanwinsten zijn:
- Vrijwilligersinitiatieven als waardevolle ontmoetingsplekken;
- Lokaal samenwerken;
- Webinar Duurzaam lokaal samenwerken.

Op 35 plekken verspreid over het land zijn lokale trajecten van Samen Ouder Worden. In deze serie verhalen bezoeken we steeds een andere plek. Deze aflevering zijn we te gast in Tiel. Het belangrijkste doel: betere ondersteuning voor mensen met dementie en een migratieachtergrond.

Om te beginnen wat feiten: Tiel mag zich sinds najaar 2019 een dementievriendelijke gemeente noemen. Er bestaat een Alzheimercafé en er zijn actieve werkgroepen. Feit is ook: het dementievriendelijke netwerk bestond tot voor kort alleen uit witte mensen, terwijl dementie drie tot vier keer vaker voorkomt bij mensen met een migratieachtergrond.

Lieke Bos

De vraag voor programmamedewerkers Gülay Batman en Lieke Bos was dus hoe de ondersteuning voor deze mensen en hun mantelzorgers versterkt kon worden. ‘We ontmoetten vanaf het begin een grote welwillendheid’, benadrukt Bos direct: ‘Aan beide zijden werd de kloof gevoeld en de urgentie om een brug te slaan.’ De ene zijde bestaat uit mensen met een migratieachtergrond, zoals de Turkse, Marokkaanse en Molukse gemeenschap, de andere uit de gemeente en professionals en vrijwilligers in zorg en welzijn.

Sterke voedingsbodem

Een brug heeft pijlers nodig en om die te kunnen bouwen is er aan beide zijden een sterke voedingsbodem nodig. Bos werkte in de beginfase samen met adviesbureau Spectrum, en kreeg mede daardoor trajecten met de gemeente en de welzijnsorganisatie van de grond. ‘Om te kijken hoe wij namens Samen Ouder Worden het beste iets toe kunnen voegen op dit specifieke thema.’

‘Een goede verstandhouding met deze partners is een belangrijke voorwaarde om verder aan de slag te kunnen.’ Vervolgens sprak Bos met de afzonderlijke gemeenschappen en richtte met hen een netwerk op om te werken aan betere ondersteuning bij dementie. Dankzij de goede verstandhouding met de gemeente was de verbinding tussen de werkgroep dementievriendelijke gemeente en dit nieuwe netwerk snel gemaakt.

De menselijke eigen bril

Het is een serieuze opgave om de brug blijvend te slaan, merkt Bos. Een van de redenen is volgens haar dat iedereen door een eigen bril kijkt. ‘Dat is heel menselijk. Iemand die betrokken is bij het bestaande aanbod, ziet dat dat goed is en nodigt iedereen uit om er gebruik van te maken. En iemand die vertegenwoordiger is van een migrantenorganisatie ziet een rijdende trein met wit aanbod, terwijl er juist behoefte is om zelf bij te dragen aan de ontwikkeling van aanbod.’

De bewustwording van hoe dat kijken door de eigen bril de werkelijkheid kleurt, is essentieel. Dat is dan ook een van de aanknopingspunten in de gesprekken aan beide zijden. ‘Vanuit Samen Ouder Worden hebben we de tijd en de kennis om pas op te plaats te maken. Wij zijn altijd nieuwsgierig: wat speelt hier, wat zijn behoeften, wat is daarvoor nodig? We stellen ook spiegelende vragen, bijvoorbeeld: is de onbekendheid met het aanbod wel het hele vraagstuk?’

Volstrekte onafhankelijkheid

Een groot voordeel dat het werken vanuit Samen Ouder Worden met zich meebrengt is de volstrekte onafhankelijkheid. ‘Wij hebben lokaal geen eigen belang. We willen natuurlijk dat er iets gebeurt, dat er bruggen komen. Maar dat is het gezamenlijke doel dat iedereen heeft, en dat is in ieders belang. Dat helpt ook om over en weer de vertaler te zijn van wat er gezegd wordt, om gevoeligheden te omzeilen.’ De gevoeligheden duiken op verschillende manieren op. Eén ervan is heel inhoudelijk, namelijk het überhaupt praten over dementie.

Gülay: ‘De vertegenwoordigers in het netwerk met diverse culturele achtergronden verschillen in de mate waarin ze open praten over dementie. De een praat er makkelijker over dan de ander. Maar in alle achterbannen is het sowieso nog een taboe onderwerp, begrijp ik.’ Ze kiest haar woorden zorgvuldig en benadrukt de verschillen binnen de gemeenschappen. ‘Het is bovenal iets heel persoonlijks, een precair onderwerp dat voor niemand die het raakt makkelijk is. Je ziet bovendien ook tussen generaties verschillen in de opvattingen over ziekte en gezondheid en “zorgen voor”.’

Vrijwillige sleutelfiguren

Een belangrijk middel om het vergezicht van een passend ondersteuningsaanbod voor iedereen dichterbij te brengen, is de training van vrijwillige sleutelfiguren met een migratieachtergrond. Gülay: ‘Deze vrijwilligers kunnen straks het gesprek over dit gevoelige onderwerp open en neutraal voeren. Ze kunnen behoeften ophalen en informatie verstrekken over het ondersteuningsaanbod.’

Het streven is om straks per gemeenschap twee of drie sleutelfiguren getraind te hebben. De sleutelfiguren kunnen ook een belangrijke bijdrage leveren aan de onderlinge banden tussen de gemeenschappen, verwacht Gülay. ‘We horen bijvoorbeeld uit de Turkse gemeenschap dat ze graag met een sleutelfiguur met een andere achtergrond zouden kunnen praten, vanwege de privacy.’

Input voor de professionals

‘Deze vrijwilligers wórden de brug die zo nodig is’, stelt Bos. Ze kunnen de toenadering vanaf de beide zijden versnellen. ‘Want zij kunnen ook input leveren aan de kant van de professionals. Bijvoorbeeld over benodigde aanpassingen in het aanbod, of om de handelingsverlegenheid te verminderen door te vertellen over verschillen in ziektebeleving.’

De training voor de sleutelfiguren krijgt vorm op basis van een bestaande training van Pharos. Een mooi voorbeeld van het voordeel van de kennis die de programmamedewerkers meebrengen, dankzij de vele landelijke contacten en samenwerkingsprogramma’s waarvan ze deel uitmaken. Daardoor zijn ze goed op de hoogte van wat er aan interventies beschikbaar is.

Waardevol voor de borging

Bos heeft vertrouwen in het vervolg van het proces, ook als de programmamedewerkers vanuit Samen Ouder Worden straks vertrekken. ‘We werken vooral aan de infrastructuur. Het is winst dat er tegenwoordig in de verschillende gemeenschappen gesproken wordt over het thema, dat de behoeften worden opgehaald bij de achterbannen.’

Heel waardevol voor de borging is verder dat er tegenwoordig migrantenouderen zitten in de kerngroep van de dementievriendelijke gemeente. Ook Gülay kijkt met vertrouwen vooruit: ‘Vooral door de grote welwillendheid en ontvankelijkheid bij alle partijen. Iedereen wil dezelfde kant op: naar betere ondersteuning voor migrantenouderen met dementie, en voor hun mantelzorgers.’

Samen Ouder Worden

Steeds meer mensen worden in hun vertrouwde omgeving oud. Vrijwillige inzet is vaak belangrijk voor hen. Het geeft verbinding, voldoening en structuur: het heeft en geeft zin. De manier waarop de vrijwillige inzet georganiseerd wordt, verandert mee met deze ontwikkeling. Het sluit steeds beter aan bij wat de thuiswonende oudere zelf graag wil en kan doen. En het stelt het traditionele beeld van de kwetsbare hulpvrager en de krachtige vrijwilliger bij.

Op 35 plekken verspreid over het land wordt er onder de noemer Samen Ouder Worden druk geëxperimenteerd en geleerd: wat doen en helpt ouderen om actief te blijven, en welke rol speelt vrijwilligerswerk daarin? Aan de lokale trajecten doen overal verschillende partijen mee. Altijd zijn ouderen zelf er actief bij betrokken, samen met een mix van gemeente, lokale (afdelingen van) vrijwilligersorganisaties, wijk-en buurtorganisaties, zorginstellingen en welzijnsorganisaties.

De samenwerkingspartners hebben een gezamenlijk en duidelijk doel voor ogen: dat mensen actief en waardig ouder worden. Per traject ligt het accent op een ander vraagstuk. Dat kan het vergroten van zingeving zijn, ouderen verleiden vrijwillig actief te blijven of worden, of bijvoorbeeld het versterken van het samenspel tussen de formele en de informele zorg. Het programma Samen Ouder Worden is onderdeel van Langer Thuis. De uitvoering van het programma wordt gedragen door elf landelijke vrijwilligersorganisaties en begeleid door Vereniging NOV.

 

Afbeeldingen

Bekijk ook

Partners:     Movisie

Cookie-instellingen
Cookie-instellingen sluiten

Cookie-instellingen

Deze website maakt gebruik van cookies. Lees meer over cookies in onze cookieverklaring.


Deze cookies verzamelen nooit persoonsgegevens en zijn noodzakelijk voor het functioneren van de website.

Deze cookies verzamelen gegevens zodat we inzicht krijgen in het gebruik en deze website verder kunnen verbeteren.

Deze cookies zijn van aanbieders van externe content op deze website. Denk aan film, marketing- en/of tracking cookies.